از تاریخ و معماری تا شعر، علم، موسیقی، آشپزی و دیاسپورا.
نسخهٔ فارسی و انگلیسی، هر یک با نگارشِ بومیِ خود — نه ترجمهٔ ماشینی.
همهٔ تصاویر از ویکیمدیا کامِنز، موزهها و دانشنامههای معتبر.
بازنشر متون با ذکر منبع آزاد است؛ مجوزِ تصاویر به فایلِ هر کدام بسته است.
چرا این پایگاه؟
تاریخ ایران در رسانههای جهانی اغلب با سادهانگاری و کلیشه روایت میشود؛ گاه به یک خط روایت سیاسی روز فرومیکاهد و گاه چنان دور میشود که از واقعیتِ زنده تهی میگردد. این پایگاه میکوشد تصویری دقیقتر، روشنتر و انسانمحورانه از فرهنگ، تاریخ و میراث ایران ارائه دهد — برای فارسیزبانان جهان و برای هر کسی که میخواهد ایران را آنچنانکه هست، بشناسد: کشوری با پنجهزار سال پیوستگیِ فرهنگی، با شعر و فلسفه و معماری و دانش، با ضعفها و دستاوردهای انسانیاش.
هدف ما نه ستایش بیقید است و نه نقد بدونداوری؛ بلکه روایتی متعادل، مستند و خواندنی — به زبانی که خواننده فارسیزبان احساس کند «این متن، برای من نوشته شده»، نه ترجمهای ماشینی از انگلیسی.
اصول ویرایشی
- تکیه بر منابع دانشگاهی و دایرةالمعارفی: «دانشنامهٔ ایرانیکا»، «دایرةالمعارف بزرگ اسلامی»، Encyclopædia Britannica، آرشیو یونسکو، گزارشهای هیئتهای باستانشناسی فرانسوی، آلمانی، ایتالیایی و ایرانی.
- تمایز شفاف میان واقعیت تاریخی، روایت سنتی و تفسیر مدرن. آنچه از کتابهای اوستا، شاهنامه یا روایات شفاهی میآید، با همین برچسب نقل میشود؛ نه بهعنوان «حقیقت اثباتشده».
- پرهیز از موضعگیری سیاسی روز. این پایگاه دربارهٔ سیاستهای حکومت ایران یا دولتهای دیگر داوری نمیکند؛ موضوع کارش، تمدن و فرهنگ ایرانی در گسترهٔ هزارههاست.
- دو نسخهٔ کاملاً مستقل انگلیسی و فارسی. متن فارسی ترجمهٔ ماشینیِ متن انگلیسی نیست؛ هر نسخه برای مخاطب خود، با نمونهها و ارجاعات متناسب نوشته شده.
- اصلاحپذیری. هر خطایی که گزارش شود و با منبع معتبر مستند گردد، اصلاح میشود و در یادداشتهای تحریریه ثبت میگردد.
- پیوست منابع. در پایان هر صفحهٔ مهم، فهرستِ منابع پیوند داده میشود تا خواننده بتواند خود راستیآزمایی کند.
منابع
دانشنامهٔ ایرانیکا (Encyclopædia Iranica)، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، یونسکو، موزهٔ بریتانیا، موزهٔ لوور، موزهٔ متروپولیتن نیویورک، موزهٔ ملی ایران، آرشیو کاخ گلستان، کتابخانهٔ مجلس، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، و آثار پژوهشگران بزرگ: ریچارد فرای، ارنست هرتسفلد، علیاکبر دهخدا، احسان یارشاطر، عبدالحسین زرینکوب، محمدعلی اسلامی ندوشن، شاهرخ مسکوب، عبدالحسین نوایی، پرویز رجبی، شاپور شهبازی، احمد تفضلی، ژاله آموزگار، فریدون جنیدی، علیاشرف صادقی و بسیاری دیگر.
برای ادبیات فارسی، تکیهگاه اصلی ما تصحیحهای انتقادی استاد مجتبی مینوی، مهدی محقق، محمدرضا شفیعی کدکنی، سعید نفیسی، محمدامین ریاحی و فروزانفر است.
روش کار
هر مدخل پیش از انتشار از سه مرحله میگذرد: پژوهش (گردآوری منابع و یادداشتبرداری)، نگارش (تنظیم متن به زبان روان فارسی) و ویرایش (بازبینی فنی و نهایی). در مواردی که میان منابع اختلاف هست، روایت اکثریتِ پژوهشگرانِ امروز ارائه میشود و در پانوشت به دیگر دیدگاهها اشاره میگردد.
«بنیآدم اعضای یکدیگرند / که در آفرینش ز یک گوهرند»
دسترسی و حقِ تکثیر
دسترسی به همهٔ مطالب این پایگاه آزاد و رایگان است. متنها با ذکر منبع و پیوند میتوانند بازنشر شوند. عکسها و نگارهها بر اساس مجوزِ هر فایل (عمدتاً Creative Commons از ویکیمدیا کامِنز) منتشر شدهاند و باید مطابق با همان شرایط بازنشر شوند.
تماس
برای پیشنهاد، اصلاح یا همکاری، به صفحهٔ تماس سر بزنید.
پایگاه در یک نگاه
چگونه به این پایگاه رسیدیم
«فرهنگِ ایران، نه ملکِ یک سرزمین، که میراثِ یک قاره است؛ پاسداشتش، وظیفهٔ هر کسی است که با آن نسبتی دارد.»
چه نیستیم
این پایگاه دربارهٔ هیچ دولت، حزب یا گروهِ سیاسی موضع نمیگیرد. موضوعِ کار، تمدنِ ایرانی است نه سیاستِ روز.
نسخهٔ فارسی و انگلیسی، دو متنِ مستقلاند. هر متن برای مخاطبِ خودش با مثالها و ارجاعاتِ متناسب نوشته شده.
هر ادعا، با ارجاع به منبعِ معتبر مستند میشود. حدس و گمان، خاطره و روایتهای شخصی جای کارِ ما نیست.
این پایگاه هیچ تبلیغ، رپورتاژ، لینکِ پولی یا حامیِ مالی ندارد. هزینهاش از جیبِ تحریریه پرداخت میشود.
پرسشهای پرتکرار
چه کسی پشتِ این پایگاه است؟＋
تحریریهٔ کوچکی از داوطلبانِ فارسیزبان در ایران، اروپا و آمریکا. ما نامِ کسی را بهعنوانِ نویسندهٔ مقاله ذکر نمیکنیم تا تمرکز بر متن و منبع باقی بماند؛ ولی هر مدخل، حداقل از یک ویراستارِ مسلط به موضوع گذشته است.
آیا متون قابلِ بازنشر است؟＋
بله. متون با ذکرِ منبع و پیوند به نشانیِ اصلی، آزاد بازنشر میشود. برای استفادهٔ تجاری یا چاپی، یک رایانامه برای هماهنگی بفرستید.
اگر در متنی اشتباهی دیدم چه کنم؟＋
خوشحال میشویم. به صفحهٔ تماس بروید، نشانیِ صفحه، بندِ موردِ نظر و منبعِ معتبرِ پیشنهادیِ خود را بفرستید. هر اصلاحِ مستند، اعمال میشود.
چرا برخی صفحاتِ فارسی کوتاهتر از انگلیسیاند؟＋
ما عمداً متنِ فارسی را برای مخاطبِ فارسیزبان از نو مینویسیم، نه ترجمه. بنابراین بخشهایی که در متنِ انگلیسی برای مخاطبِ غربی نوشته شده (مقایسه با تاریخِ غرب، مفاهیم پایهای) در فارسی حذف میشود؛ در عوض، بخشهایی که فقط برای مخاطبِ ایرانی معنا دارد، افزوده میگردد.
آیا اپلیکیشن موبایل دارید؟＋
نه؛ پایگاه بهصورتِ کاملاً تطبیقپذیر (responsive) طراحی شده و در گوشیِ هوشمند، تبلت و رایانه بهخوبی کار میکند. اگر آن را بهعنوانِ PWA به صفحهٔ خانگیِ گوشی اضافه کنید، تجربهای شبیهِ اپلیکیشن خواهید داشت.
منابع
- ↗ دانشنامهٔ ایرانیکا — Encyclopædia Iranica
- ↗ دایرةالمعارفِ بزرگ اسلامی — مرکز دایرةالمعارفِ بزرگ اسلامی
- ↗ یونسکو — میراثِ ایران
- ↗ موزهٔ بریتانیا — Iran Collection
- ↗ موزهٔ متروپلیتن نیویورک — Ancient Iran
- ↗ Cambridge History of Iran (7 vols)
همهٔ تصاویر از ویکیمدیا کامنز، مجموعههای موزههای عمومی (موزهٔ بریتانیا، لوور، متروپلیتن، موزهٔ ملی ایران) یا پروندهٔ میراث جهانی یونسکو تأمین شدهاند. هیچ تصویری با هوش مصنوعی تولید نشده است. متن علمی نیز بر پایهٔ دانشنامهٔ ایرانیکا، تاریخ ایران کیمبریج و پژوهشهای داوریشده تنظیم شده است.