هیچ ملتی به اندازهٔ ایرانیان با شعر زندگی نمیکند. در خانههای ایرانی، در کنار قرآن، دیوان حافظ هست؛ در سفرهٔ نوروز، شاهنامه؛ و در سال نو، فال حافظ. شعر فارسی هزار سال است بیوقفه میسراید و هنوز زنده است.
فردوسی (۹۴۰ تا ۱۰۲۰)
سی سال از عمرش را وقف سرودن «شاهنامه» کرد؛ پنجاه هزار بیت، روایت کامل تاریخ ایران از آغاز جهان تا حملهٔ عرب. فردوسی زبان فارسی را از فروپاشی نجات داد. اگر شاهنامه نبود، امروز ایرانیان به عربی سخن میگفتند.
«بسی رنج بردم در این سال سی / عجم زنده کردم بدین پارسی»
خیام (۱۰۴۸ تا ۱۱۳۱)
ریاضیدان، ستارهشناس و سرایندهٔ رباعیاتی که جهان را تکان داد. ترجمهٔ ادوارد فیتزجرالد در سدهٔ نوزدهم، خیام را به شاعرِ پرفروشترین کتاب شعر تاریخ انگلستان بدل کرد.
نظامی گنجوی (۱۱۴۱ تا ۱۲۰۹)
پدر شعر داستانیِ فارسی. «خمسه»ی او — لیلی و مجنون، خسرو و شیرین، هفتپیکر، اسکندرنامه و مخزنالاسرار — الگوی هزار سال مثنویسرایی شد.
مولانا جلالالدین (۱۲۰۷ تا ۱۲۷۳)
بیستوپنج هزار بیت «مثنوی معنوی» و چهل هزار بیت «دیوان شمس». امروز پرفروشترین شاعر در ایالات متحدهٔ آمریکا، مولاناست.
«بشنو این نی چون شکایت میکند / از جداییها حکایت میکند»
سعدی (۱۲۱۰ تا ۱۲۹۱)
«گلستان» و «بوستان» او هفت قرن کتاب درسی فارسیزبانان بوده است. بیتِ معروفِ بنیآدم اعضای یکدیگرند، امروز بر سردر سازمان ملل متحد آویخته است.
«بنیآدم اعضای یکدیگرند / که در آفرینش ز یک گوهرند»
حافظ (۱۳۱۵ تا ۱۳۹۰)
غزلسرای بزرگ شیراز. در هر خانهٔ ایرانی، دیوان حافظ هست؛ شب یلدا و نوروز از او فال میگیرند. گوته در «دیوان غربی-شرقی» خود را شاگردِ حافظ خواند.
شاعران معاصر
نیما یوشیج بنیانگذار شعر نو فارسی، فروغ فرخزاد صدای زنانهٔ شعر مدرن، احمد شاملو و سهراب سپهری ادامهدهندگان میراث هزارساله در زبان امروز.