آشپزی

سفرهٔ ایرانی

آشپزی ایرانی هنر صبر است؛ ساعت‌ها دم کشیدن، لایه‌لایه عطر و تعادل ترش و شیرین.

تصویر: زعفران ایرانی — ویکی‌مدیا

ایران در دل جادهٔ ابریشم بود؛ از هند زعفران و گلاب آورد، از چین برنج، از روم گردو. حاصل، آشپزخانه‌ای است که زبان‌های جهان نام بسیاری از مواد آن را از فارسی وام گرفته‌اند: spinach (اسفناج)، orange (نارنج)، tulip (لاله)، sugar (شکر).

چهار رکن آشپزی ایرانی

برنج (به دو شیوهٔ چلو و پلو)، نان (سنگک، بربری، تافتون، لواش)، خورش (با گوشت و سبزی و میوه) و کباب. این چهار، ستون‌های سفرهٔ ایرانی‌اند.

غذاهای شاخص

چلوکباب

غذای ملی ایران. برنج درجه‌یک با کباب کوبیده یا برگ، گوجهٔ کبابی، دوغ و سماق. در دورهٔ قاجار به شکل امروزی استاندارد شد.

قورمه‌سبزی

خورش سبزی‌خوردن (تره، جعفری، گشنیز، شنبلیله) با لوبیا، گوشت و لیمو عمانی. عطرش، نشانهٔ آشپزخانهٔ ایرانی است.

فسنجان

خورش گردو و رب انار با مرغ یا اردک. سفرهٔ گیلان و مازندران بدون فسنجان کامل نیست.

تهچین

کیک برنج زعفرانی با مرغ و ماست؛ شاهکار سفرهٔ مهمانی.

آبگوشت (دیزی)

غذای خانوادگیِ زمستان؛ نخود، لوبیا، گوشت، سیب‌زمینی و گوجه که با گوشتکوب می‌کوبند.

آش رشته

آش غلیظ سبزی، رشتهٔ خانگی و کشک. در نذرها و آغاز سفرها.

میرزا قاسمی

غذای گیلانی: بادمجان دودی، گوجه، سیر و تخم‌مرغ.

حلیم بادمجان

بادمجان، عدس، گوشت ریش‌ریش و کشک.

شیرینی و دسر

گز اصفهان، سوهان قم، باقلوای یزد، فالودهٔ شیراز، بستنی سنتی زعفرانی.

چای و سفره

چای، نوشیدنی ملی ایران است؛ پس از هر وعده، با قند یا نبات. سفرهٔ ایرانی هیچ‌گاه با یک غذا نیست: نان، سبزی، ماست، ترشی، سالاد شیرازی و دوغ کنار غذای اصلی می‌نشیند.