فرش

فرشِ ایرانی

قدیمی‌ترین فرش گره‌بافیِ شناخته‌شدهٔ جهان «فرش پازیریک» است؛ ایرانی، ۲۵۰۰ سال پیش.

تصویر: فرش اردبیل، موزهٔ ویکتوریا و آلبرت

چرا ایرانی؟

هیچ کشوری به اندازهٔ ایران، در فرش‌بافی پیش‌رو نبوده است. سه دلیل: پشم گوسفند نژاد ایرانی، رنگ گیاهی پایدار (روناس، اسپرک، نیل) و گرهٔ نامتقارن فارسی که جزئیات بیشتری اجازه می‌دهد.

شاهکار اردبیل

بزرگ‌ترین فرش هنریِ جهان، بافتهٔ مقصود کاشانی در ۱۵۳۹ میلادی، با بیش از ۲۵ میلیون گره. امروز در موزهٔ ویکتوریا و آلبرت لندن نگهداری می‌شود. نسخهٔ دومش در موزهٔ شهر لس‌آنجلس است.

تراکم گره

کیفیت فرش با تعداد گره در دسی‌متر مربع سنجیده می‌شود. فرش روستایی حدود ۲۵۰۰ گره، فرش شهری ۵۰۰ تا ۸۰۰۰، و فرش‌های ابریشم قم تا ۱۲ هزار گره در دسی‌متر مربع.

مکاتب اصلی

تبریز

نقشه‌های ماهی، لچک‌ترنج و درختی؛ گرهٔ ترکی متقارن.

اصفهان

نقش گلِ شاه‌عباسی، رنگ‌های روشن، پشم بسیار نرم.

کاشان

نقشهٔ افشان و درختی، تراکم گرهٔ بسیار بالا.

قم

ابریشم محض با تراکم گرهٔ افسانه‌ای؛ گاه میلیون گره در متر مربع.

نائین

زمینهٔ کرم و آبی، گل و بته‌های ظریف، شاخصِ بازار جهانی.

کرمان

نقشهٔ گل‌فرنگ و درختی، تأثیر هند و گورکانیان.

بختیاری و قشقایی

فرش‌های قبیله‌ای؛ نقش‌های هندسی و رنگ‌های گیاهی.

تربت‌جام و خراسان

گرهٔ فارسی نامتقارن، گل‌های هندسی.